elke brein het ’n plek aan die tafel
Ander breine, ook welkom hier
Neurodiversiteit is groter as ’n handvol etikette. Hier is ’n paar breine wat minder aandag kry, maar net so werklik is. Ons het nog nie vir elkeen ’n volle bladsy nie, maar ons wil hê jy moet weet: jy is gesien, en jy is nie alleen nie.
Twee-keer-uitsonderlik (2e)
Slim, én neurodivers. En die een steek die ander weg.
“Twee-keer-uitsonderlik” beskryf iemand wat buitengewoon begaafd is, en ook ADHD, outisme, disleksie of ’n ander leerverskil het. Die intelligensie verberg die sukkel (“sy is so slim, sy sal regkom”), en die sukkel verberg die intelligensie (“hy kry nie eens sy huiswerk klaar nie”). Gevolg: hulle kry dikwels nie die uitdaging óf die ondersteuning wat hulle nodig het nie.
Klink dit soos jy of jou kind?
- Briljant in een vak, en sukkel onverklaarbaar in ’n ander.
- Verveeld in die klas, maar raak verlore by eenvoudige take.
- Hoor gereeld “jy kan beter doen”, en voel dat jy altyd teleurstel.
Wat nou? ’n Opvoedkundige sielkundige kan albei kante assesseer. Lees ook die profiel wat by die sukkel pas (ADHD, Outisme, Disleksie).
Sensoriese verwerking
Die wêreld is te hard, te skerp, te veel. Of juis te stil.
Sommige mense verwerk wat hulle hoor, sien, voel, proe en ruik baie sterker (of swakker) as ander, sonder dat hulle outisme of ADHD het. Dit is nie ’n aparte amptelike diagnose nie, maar dit is ’n werklike ervaring wat ’n arbeidsterapeut kan assesseer en mee help.
Klink dit soos jy of jou kind?
- Etikette in klere, sekere kos-teksture of harde geluide is ondraaglik.
- Winkelsentrums, partytjies of skoolsale is uitputtend.
- Of juis die teenoorgestelde: jy soek harde druk, beweging, sterk geure of geraas.
Wat nou? ’n Arbeidsterapeut met opleiding in sensoriese integrasie. Lees ook Outisme en ADHD, want sensoriese verskille kom baie saam daarmee voor.
Disgrafie
Die gedagtes is daar. Dis die skryf wat sukkel.
Disgrafie raak die fisiese skryf, die spelling, of die vermoë om gedagtes op papier georden te kry. Die kind kan ’n storie pragtig vertel, maar as dit neergeskryf moet word, verdwyn alles.
Klink dit soos jy of jou kind?
- Handskrif is stadig, moeisaam en moeilik leesbaar, en die hand raak vinnig moeg.
- Mondelings sterk, maar die geskrewe werk is kort en deurmekaar.
- Vermy skryf, of raak gefrustreerd as daar baie geskryf moet word.
Wat nou? ’n Arbeidsterapeut (vir die fisiese skryf) en ’n opvoedkundige sielkundige (vir die skryf van idees). Konsessies soos ’n rekenaar of ’n skrywer kan ’n groot verskil maak. Lees ook Dispraksie en Disleksie.
Tourette en tics
Die lyf beweeg of maak ’n klank, sonder dat jy dit so bedoel.
Tics is skielike, herhaalde bewegings (knipoog, kop skud, skouers optrek) of klanke (keel skoonmaak, snuif, ’n woord). By Tourette is daar albei, vir langer as ’n jaar. Dit begin gewoonlik in die kinderjare, en word by baie mense minder as volwassenes. Die bekende vloek-tic uit films is eintlik skaars.
Klink dit soos jy of jou kind?
- ’n Drang wat opbou, en eers wegraak as die tic gebeur.
- Tics word erger met stres, opgewondenheid of moegheid.
- Jy kan dit dalk ’n rukkie onderdruk, maar dit kos baie krag.
Wat nou? Begin by jou huisdokter of pediater. Tourette kom dikwels saam met ADHD, angs en dwangmatige gedrag voor.
Herken jy jouself nie hier nie?
Dit beteken nie jy hoort nie hier nie. Elke brein is anders, en geen lys kan almal dek nie.
- Doen Klink dit soos jy?, die selfrefleksie van drie minute.
- Die NeuroKaart is juis gemaak vir elke brein, nie vir ’n etiket nie.
- Of skryf vir ons by die kontakvorm. Ons lees elke boodskap, en jou vraag help ons om te weet watter bladsy volgende moet kom.